İ. Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden Doç. Dr. Kağan Zengin, obezite cerrahisinde Türkiye’nin dünyayla yarıştığını söylüyor. Şimdiye kadar yapılan 2 bin başarılı ameliyatla kırılması güç bir rekora sahip olduklarını belirten Zengin ‘Artık 18 yaşın altındakilere de 60 yaşın üstüne de mide kelepçesi takılabiliyor’ diyor
Uluslararası Obezite Çalışma Grubu’nun verilerine göre dünya genelinde 1.1 milyar yetişkin, normal kilosunun üzerinde, 312 milyon kişi ise obez... ABD, Almanya hatta Japonya gibi aşırı kiloluların hızla arttığı gelişmiş ülkeler; diyet ürünleri, egzersiz, zayıflama hapları ve altı kat artan mide ameliyatlarına milyonlarca dolar harcıyor. Tip-2 diyabet, uyku apnesi, hipertansiyon, solunum ve kalp yetmezliği, damar tıkanıklıklarına bağlı felç ve kalp krizleri gibi obeziteden kaynaklanan hastalıklar da cabası. Artık 12 yaşında ve 150 kilo çocuklar var.
Eski hakem, spor yazarı Ahmet Çakar’a da mide kelepçesi takan İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Öğretim üyelerinden Doç. Dr. Kağan Zengin kelepçe, balon, mide by-pass’ı, tüp mide gibi yöntemleri kapsayan bariatrik cerrahi hakkında sorularımızı yanıtladı...
Obezite cerrahisindeki son gelişmeler nedir? Yılda altı kat arttı. Bu Türkiye’de de böyle. İtalya’nın Capri Adası’nda yapılan son tıp kongresinden sonuçları söyleyeyim size...
Artık 18 yaş altına da 60 yaş üstüne de ameliyat yapabiliyoruz. Çocuklara dahi yapın deniyor. 12 yaşında 150 kilo çocuk var; esas onlara yapılması öneriliyor. Üstelik ergenlerde çok daha iyi sonuçlar alınıyor, yani vücut sarkmıyor mesela... Ayrıca tip 2 diyabet, şişmanlıkla ilgili en önemli hastalıkların başında geliyor. Diyabetli hastayı ameliyat ederek hem hastalığından hem de ömür boyu ilaç kullanmaktan kurtarıyoruz. Bu literatüre de geçti. Ayrıca yurtdışında vücut kitle indeksi 32-33 olanlar bile ameliyat ediliyor, kelepçe takılıyor. Biz yine de çok tercih etmiyoruz.
VALİ KELEPÇE TAKTI AMA...
Vücut kitle indeksi daha az olanlar yani çok şişman olmayanlar... Bu kişilere mide balonu uygun mu? Çünkü az kilo veriliyor.
Uygun değil. Çok şişman hastayı 10-15 kilo daha zayıflatıp ameliyata hazırlamak için kullanıyoruz. Mankene bile balon takan var ki çok yanlış...
Mide kelepçesi Türkiye’de daha çok başvurulan bir ameliyat... Neden by-pass değil? Dünyada morbid obezler ikiye ayrılıyor; şekerli gıdayla beslenenler ve ikinci de bizim toplumumuz gibi ekmek gibi karbonhidrat ağırlıklı beslenenler... Şekerli gıdayla beslenenlere mide by-pass’ı uygun; ikinci gruba da kelepçe...
Yani tatlıyı seviyorsa bir kişi, kelepçe olmuyor mu? Bandın o zaman hiçbir faydası olmaz. Tatlı, çikolata, şeker yenmemeli. Zaten mide küçüldüğü için diğer gıdaları çok az tükettiğiniz için kilo veriyorsunuz. Örneğin, bir valimize kelepçe takmıştık. Ama bir türlü zayıflamıyordu. Sonra öğrendik ki her gün dört adet kocaman çikolatayı ağzında eritip, sıvı hale getiriyor ve yiyormuş! Sıvı olunca da bandın aşağısına geçiyor ve kilo veremiyordu. Çikolatayı kesince hızla kilo vermeye başladı.
AMELİYAT 18 DAKİKA SÜRÜYOR
Halsizliği önlemek için ekstra vitamin öneriyor musunuz ameliyattan sonra? Kelepçe ameliyatında gerek yok. Her yemekten yiyor ama belli bir miktardan fazla yerse kusuyor. Bir çorba kasesinden fazla yemek yiyemez, su da içemez.
Çok kilolu olan bir kişi, ‘Ben bu ameliyatı olmak istiyorum’ deyince hemen kabul ediyor musunuz? Kesinlikle hayır. Bu doktorun karar vereceği bir ameliyat. Gerekirse bir diyetisyene yolluyorum, hatta psikiyatriye gidilmesini tavsiye ediyorum. Tabii ki tıp geliştikçe bu ameliyatın süresi kısaldı, Prof. Dr. Mustafa Taşkın ile yaptığımız ilk ameliyat dört saat sürmüştü, şimdi 18 dakika sürüyor. Bugünlere gelinceye kadar 2 bin hastayı ameliyat ettik. Bunun bir ameliyat olduğu unutulmamalı. İyi yönleri kadar kötü yönleri de bilinmeli. Apandisit ameliyatında bile morbid obez hasta daha riskli.
Bir de ücreti çok muallak ve herkes merak ediyor. Kelepçeyi artık SSK karşılıyor. Üniversiteye verilen bir ücret var yalnızca.
Mide kelepçesiyle 43 kilo veren eski hakem, spor yazarı Ahmet Çakar: Şimdi domuz gibiyim bıraksalar koşacağım!
Mide kelepçesi ameliyatına nasıl karar verdiniz?
130 kiloya kadar çıkmıştım. Oysa 80-85 kiloyla spor hayatım vardı. 10 yılda aşağı yukarı 45 kilo aldım.
Nasıl aldınız? Bir rahatsızlık mı yoksa...
Yiye yiye aldım! Çok sert antrenmanlı yıllardan sonra rahat yıllara geçtiğiniz vakit metabolizmanız düşüyor.
AMELİYATLARI İZLEDİM
Neden diyet yapmayı düşünmediniz?
Zaman zaman diyet yaptım ama kilo veremeyeceğime karar verdim. Baktım kolesterol yükseldi, kan yağı sağlıksız sınırdaydı. Sonra kelepçe ameliyatlarını araştırdım. Haberleri izledim, bütün kitapları karıştırdım. Prof. Dr. Mustafa Taşkın ve Doç. Dr. Kağan Zengin’e gittim, onların yaptığı birkaç ameliyatı da izledim. Aklıma yattı ve gittim oldum. Yalnız şunun altını çizmek istiyorum; ben şişman insanlara bunu gidin yaptırın veya yaptırmayın demem. Niye? Çünkü Allah korusun, 10 bin kişi ameliyat olur, bunun 9 bin 999’unun hayatı kurtulur, bir kişi ölürse ben bunun vicdani sorumluluğunu taşımak istemem. Hiçbir vatandaşıma kelepçe taktırın ya da taktırmayın demem.
Şu anda kaç kilosunuz?
87. Toplam bir buçuk yılda 43 kilo verdim. İki kilo daha verirsem spor yaptığım yıllardaki kiloma dönüyorum. Düşünebiliyor musunuz? Bir buçuk yılda verdim.
Nasıl hissediyorsunuz?
Çok iyiyim. Bıraksalar koşacağım. Vallahi kendimi top oynayacak kadar iyi hissediyorum.
Kelepçeyi çıkarttıracak mısınız? Nasılsa kilo verdiniz...
Şu anda hiçbir sakıncası yok, geçenlerde endoskopi yaptırdım, midem tertemiz.
Çok özleyip de yemediğiniz bir şey var mı?
Her şeyi yiyorum.
Peki tatlı, şeker, çikolata?
Ben tatlıyı zaten sevmem. Tatlı yemem, içki içmem. Ama şarküteriyi severim, tost, ekmek, makarna severim. Şu anda hepsinden yiyorum ama fazla yiyemiyorum. Eskiden yarım ekmek köfte ekmek yerdim, bana mısın demezdi. Şimdi bir dilim ekmekle köfte yiyince doyuyorum.
Bu sizde halsizlik yapmadı mı? En azından başlarda?
Bilakis domuz gibiyim. Kendimi domuz gibi hissediyorum!
1.5 yılda kilo veriliyor
VÜCUT Kitle İndeksi 30 kilonun üzerinde olanlar obez, 40-50 arasındakiler morbid obez, 50’nin üzerindekiler ise süper morbid obez olarak kabul ediliyor. Vücut kitle indeksi kilonun boy uzunluğunun karesine bölünmesiyle hesaplanıyor. Örneğin; Kilo: 90 Boy: 1.62 metre... Vücut Kitle İndeksi: 90 / (1.62x1.62)=34.29 yani obezsiniz.
Vücut Kitle İndeksi 40 ve üzeri olanlara mide kelepçesi takılabiliyor. Geçmişte diyetle, egzersizle hatta ilaçla kilo veremeyenler bu ameliyata en uygun hasta grubu arasında... Cerrahi kararı; aile hekimi, anestezi uzmanı, psikiyatrist veya psikolog, diyetisyen gibi birçok uzmanın yer aldığı ekip tarafından veriliyor.
ŞEKER VE ÇİKOLATA YASAK
Mide bandı (kelepçe) ameliyatıyla, ayarlanabilir silikon bant yemek borusuyla mide arasında bir cep oluşturacak şekilde yerleştiriliyor. Hasta ancak bu ‘cep’in alabildiği kadar yiyebiliyor. İlk ay sıvı gıda alımına dikkat edilmesi şart. Daha sonra bir kase kadar katı gıda tüketiliyor. Bu şeker, çikolata da yiyebilirsiniz anlamına gelmiyor. Doktorun önerdiği beslenme düzenine uyuluyor. Bir buçuk yıl sonra kilonun yüzde 80’i gidiyor. 1990’lı yıllardan bu yana ise laparoskopik olarak (kapalı) kelepçe takılabiliyor, hasta 1-2 gün sonra taburcu ediliyor.
Mide by-pass’ı ise daha çok kilo verdiren ama geri dönüşü olmayan bir ameliyat. Midede 30 mililitrelik bir cep oluşturuluyor; sonra bu cep ince bağırsaklara bağlanıyor. Gıdalar direkt vücuttan atılıyor. Başka bir yöntem olan mide balonunda ise ağızdan mideye balon yerleştiriliyor. Özel sıvıyla şişirilen bu balon, açlık hissini azaltıyor. Midede kalma ömrü altı ay... Mide by-pass’ı ve kelepçe ameliyatlarından daha az kilo kaybı görülüyor.
